Siber güvenlik riskleri deniz taşımacılığında GPS'in alternatiflerini aramaya yöneltiyor

Dünya ticaretine ilişkin taşımacılığın büyük çoğunluğu denizler üzerinden gerçekleşmektedir. Eskiden denizciler göksel (astronomik) seyir, parakete seyri, görsel kerteriz koyma vb. yöntemlerle denizin ortasında yerlerini ve yollarını bulurken, günümüzde sağladığı imkan ve rahatlıklar nedeniyle GPS'in bir bağımlılık haline geldiği söylenebilir. Bu nedenle günümüzde GPS'i kullanılamaz hale gelen bir geminin karaya oturma ve çatışma (diğer gemilerle çarpışma) ihtimali ortaya çıkmaktadır.

GPS (Global Positioning System) temel olarak tüm dünyayı kapsayacak şekilde uzayda belli mevkilere konuşlandırılmış uydular ve uzaydaki bu uydulardan yayınlanan sinyallere dayalı bir sistem. Uydulardan yayınlanan sinyaller içerisinde zaman bilgisi kodlanmış durumda. Sinyali alan bir GPS terminali farklı uydulardan aynı anda gelen zaman bilgileri arasındaki farkı kullanarak kendisinin o uydulardan olan mesafesini ölçebilmekte ve yeterli sayıda ölçüm yaptığında da dünya üzerindeki konumunu 3 boyutlu olarka hesaplayabilmekte. Daha çok uydudan sinyal alınabilmesi daha hassas hesap yapılmaına imkan sağlıyor. Aslında oldukça basit ama bir o kadarda zekice tasarlanmış bir sistem.

Fakat sistemin önemli bir zaafiyeti var; zaman bilgisini taşıyan GPS sinyalleri çok uzak mesafelerden (yaklaşık 20 bin km) geldiğinden oldukça zayıflar ve çok da pahalı olmayan sinyal karıştırıcı cihazlarla kolayca bastırılığ karıştırılabiliyorlar.

Geçen yıl Güney Kore, Kuzey Koreli hacker'ların sinyal karıştırıcı kullanması sonrasında yüzlerce balık gemisinin limana erken geri döndüğünü açıklamıştı. Kuzey Kore ise iddiaları reddetmişti. Karadeniz'deki bir gemi ise, ABD Sahil Güvenlik Navigasyon Merkezi'ne GPS sisteminin bozulduğunu ve çevredeki 20 geminin de aynı durumdan muzdarip olduğunu iletmişti. Ayrıca ABD Sahil Güvenlik yetkilileri, 2014 ve 2015'te gemilerin GPS'leri sebebiyle faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldıkları iki olay yaşandığını açıklamıştı.

Doğrudan GPS kullanımı ile bağlantılı olmasa da A.P. Moller-Maersk'in bilişim sistemlerini vuran bir siber saldırı dünya genelinde birçok limandaki faaliyetleri engelledi ve gemi taşımacılığındaki siber saldırı risklerini yeniden gündeme getirdi.

Avrupa’da kullanılan Loran-C sistemi gibi GPS'e alternatif olabilecek karasal radyo dalgaları ile çalışan konumlandırma sistemleri de mevcut ancak bunlar GPS kadar geniş bir alanda etkili değiller ve hassasiyetlerinin de artırılması gerekiyor. Loran-C sisteminin konumlandırma konusunda yeterince etkin olmaması nedeniyle, İngiltere, İrlanda ve diğer Avrupa ülkeleri kara bazlı olan eLoran sistemi üzerinde çalışıyorlar. eLoran’ın açılımı Long Range (Uzun Menzil) olup, dijital uzun dalga radyo sinyalleri vasıtası ile çalışıyor. Güney Kore de eLoran üzerinde çalışıyor. Rusya’da kullanılan Chayka seyir sistemi, Loran-C gibi karasal radyo dalgaları ile çalışan bir konumlandırma sistemi. Rusya da benzer şekilde demode olan Chayka sistemini eChayka olarak elektronik bir hale getirerek değiştirmeyi hedefliyor. ABD de benzer çalışmalar sürdürüyor.

Avrupa’da kullanılan Galileo isimli uydu temelli konumlandırma sistemi aldatmaya karşı bazı önlemler barındırsada, GPS ve Global Navigation Satellite Systems (GNSS) gibi o da zayıf sinyaller kullandığından sinyallerin baskılanması nispeten kolay. İkinci Dünya Savaşı sırasında bulunan loran (long range navigation) adlı teknolojinin ardılı olan eLoran’ın sinyali ise GPS'e göre 1,3 milyon kat daha güçlü olduğu için jammer kullanımını zorlaştırıyor.

Yaygın olarak kullanılan GPS ve benzeri navigasyon sistemerine yönelik siber saldırı risklerinin artması ve yaşanan olaylar da dikkate alındığında; farklı frekanslarda daha güçlü sinyaller kullanan, sinyal karıştırmasına (jammin) ya da aldatma (spoofin) yapılmasına (farklı konum bildirilmesi) karşı önlemler alınmış alternatif sistem arayışlarının güçlenmesi çok doğal. Çalışmaların başarılı olması ve Loran tipi navigasyon sistemlerinin yaygınlaşması halinde, diğer ülkelerin de bölgesel navigasyon sistemleri oluşturacağını tahmin etmek zor değil.